In Production

FILMS IN PRODUCTION
THE ANTHRAX DIARIES

This hour-long video documentary explores the social and ethical context of weapons-making and how the military-industrial complex shapes the lives of scientists that conduct defense work. The documentary will use the former Soviet biological weapons program and its scientists as the lens through which to examine these issues. The film will explore the ethical paradox surrounding how these scientists conducted and considered their work.
READ MORE

The central figure in the film is Gennady Lepioshkin, a much decorated officer in the Russian armed forces. He began his career in the Soviet military in 1969, when, fresh out of medical school, he was sent to do research in microbiology at a Defense Ministry facility in Kirov, a city of 500,000 people some 500 miles north-east of Moscow. In 1984 he was made head of a department at a newly built bio-weapons production plant in Stepnogorsk, Kazakhstan; from 1987 to 2001, he directed the plant. His principal responsibility was to make sure that ten fermentation tanks, some three stories high, were producing anthrax spores in a safe and efficient manner. The plant’s goal was to be able to produce over 300 tons of anthrax per year, when necessary. Gennady, his wife, and their children lived in the small town of Stepnogorsk, where few people knew any details about the plant due to the extreme secrecy that surrounded the plant’s weapons activities.

In addition to anthrax bacteria production, Dr. Lepioshkin and other researchers in Kirov and Stepnogorsk worked on a variety of other biological agents that cause Ebola, smallpox, pneumonic plague, and other diseases. Due to its scale and technological sophistication, the Soviet bio-weapons program is said to have been twenty to thirty years ahead of what the United States was able to accomplish in its bioweapons program, which ended in 1969. After the break-up of the Soviet Union, some of these biologists came to work in the United States. For example, Lepioshkin’s former boss Kanatjan Alibekov (now known as Ken Alibek) was hired to conduct biodefense research for the U.S. government, while colleague Sergey Popov was contracted to continue his biological research at an academic university in Virginia.

In 2010, Gennady Lepioshkin was appointed to a leadership position at a new research center that is now under construction in Dubna, one of Russia’s largest scientific communities. The mission of the center is to develop techniques, guidelines, and legislation for safe pharmaceutical research and manufacturing. The U.S. government has supported Dr. Lepioshkin to re-direct his former weapons-related research to peaceful, civilian research activities.

JESTEM ŻYDEM… (TO BE A JEW IN POLAND)

My, Żydzi Polscy… i od razu slysze pytanie! „Skąd to MY?” … Zadają mi je Żydzi, którym zawsze tłumaczyłem, Że jestem Polakiem, a teraz zadadzą mi je Polacy, dla których, w znakomitej ich wiekszosci, jestem i będę Żydem.
Julian Tuwim, Nowy Jork, Kwiecień 1944
READ MORE

Historia, która proponuje jest filmowa refleksja na temat ‘bycia Żydem w Polsce’ a konkretnie siegniecia do momentu odkrycia, ze sie nim jest. Jest to próba opowiedzenia skomplikowanej sytuacji, w której znalazlo sie dziesiatki tysiecy ludzi Żydowskiego pochodzenia, wychowanych w powojennej Polsce. Sytuacji, w której wielu ocalonych Żydów wolalo po wojnie milczec o swoim pochodzeniu i w której ich korzenie, pochodzenie i przynaleznosc rasowa, byly skrzetnie ukrywane przed znajomymi, sasiadami a nawet najblizsza rodzina. Byl to niekiedy lek przed upokorzeniem, zaszczuciem i dyskryminacja. ‘Lepiej sie nie przyznawac, nigdy nie wiadomo, kiedy znowu na ciebie zapoluja’ jak napisala Agata Tuszynska w autobiograficznej ksiazce Rodzinna Historia Leku. Film ten jest próba zrozumienia relacji polsko – Żydowskich, zarówno tych sprzed wielu lat, jak i istniejacych w dzisiejszej Polsce.

Wsród bohaterów filmu Jestem Żydem… sa osoby, które byly adoptowane przez polskie rodziny i wychowane po katolicku, jak równiez te wychowane w czysto zydowskich domach. Sa tu osoby znane z polityki, i mediów jak: rezyserka filmowa – Agnieszka Holland, krzyzowka niemiecko-zydowska, jak mówi o sobie, pisarka Halina Janowska, profesorowie PAN-u: Andrzej Paczkowski i Michal Glowinski, aktor Wlodzimierz Press, poetka Anna Frajlich, pisarka Agata Tuszynska jak równiez ci przecietni i nieznani. Ludzie ci róznia sie wiekiem, miejscem zamieszkania i pozycjami spolecznymi, ale laczy ich Żydowskie pochodzenie i wychowanie w Polsce.
Wsród moich rozmówców sa ludzie bardzo mlodzi jak i ludzie w bardzo podeszlym wieku. Rozmawialem z lesnikiem, policjantem, pastorem, rolnikiem, inzynierem, pracownikami róznych zawodów i orientacji seksualnych. Niektórzy z nich po poznaniu swoich korzeni przechodza konwersje na judaizam, inni reaguja wiekszym zainteresowaniem na kulture Żydowska a sa tez tacy dla których odkrycie to bylo obojetne. Rozmawialem z ludzmi, którzy doslownie dowiedzieli sie ‘wczoraj’ ze maja Żydowskie korzenie i ciagle nie moga sobie tego ulozyc w glowie i z takimi, którzy dowiedzieli sie w wieku 83 lat i nagle chca byc pochowani na cmentarzu Żydowskim mimo, ze nigdy sami na takim pogrzebie nie byli. Sa podzialy w rodzinie, gdzie jedna z sióstr otwarcie mówi o jej pochodzeniu a druga dalej pozostaje ‘w szafie’. Sa tez tacy, którzy prosza o nie pokazywanie ich twarzy a inni ciagle w obawie przed konsekwencjami, wahaja sie czy chca byc filmowani.

Film sklada sie z dziesiatków wywiadów, w czasie których pada wlasciwie tylko kilka pytan: „Co to znaczy byc dzisiaj Żydem w Polsce? oraz Kiedy i w jakich okolicznosciach dowiedzialas(es) sie, ze jestes Żydem, ze masz Żydowskie korzenie i co z tego dla ciebie wyniknelo?” Odpowiedzi na zadane pytanie beda róznily sie w zaleznosci od doswiadczen i osobowosci osób, które pojawia sie przed kamera i …tak jak to sie dzieje zwykle w filmie dokumentalnym, tutaj nie rezyser bedzie Bogiem, ale Bóg rezyserem. Jeden z moich kolegów po fachu, któremu przeslalem zarys tego projektu powiedzial „nie wiem czy zdajesz sobie sprawe jak ogromnie waznego i wielkiego tematu sie podejmujesz”. Mysle, ze wiem i dlatego musialem zrobic dziesiatki innych filmów zanim zabralem sie za ten projekt.

Oto przykladowe odpowiedzi szeregu osób, którym zadalem zasadnicze pytanie, wlaczajac moja wlasna.

Umierala moja matka, mialam wtedy 35 lat – wyobraz sobie, jakie to na mnie zrobilo wrazenie, przeciez jestem dziennikarka – na lozu smierci matka wyznala mi w tajemnicy, ze jest Żydówka, powiedziala to tak jakby przyznala sie do do jakiejs zbrodni, która trzymala przez cale zycie w tajemnicy. Dlugo nie moglam dojsc do siebie.
Anna, Polska

Gdy bylam dzieckiem, moi rodzice ukrywali przede mna, ze sa Żydami. Dowiedzialam sie o tym w 1968, gdy mój ojciec stracil prace w Warszawie i przeniósl sie na uczenie na prowincje Polski. To wszystko dlatego, ze jestem Żydem” powiedzial. To byl pierwszy raz, kiedy dowiedzialam sie, ze jestem Żydowka, mialam wtedy 18 lat. Ela, USA

Wogóle nie rozumialem, co to znaczy “Żyd”. Dlaczego przezywali mnie zydowski “bajstruk”. Wiedzialem, ze bajstruk to ktos, kto nie ma ojca, albo jest dzieckiem podrzuconym. Najbardziej wprawialy mnie w zaklopotanie pytania typu: do kogo ty wlasciwie jestes podobny, do ojca czy matki? Zupelnie nie umialem sobie poradzic z tym pytaniem, gdyz nie bylem podobny ani do ojca, ani do matki.
Jurek, Polska

Mialem wtedy szesnascie lat, byly to lata szescdziesiate, ogladalem w telewizji czeski wojenny film i nagle okazalo sie, ze jeden z aresztowanych przez SS-manów Żydów nosil moje nazwisko. Bylem przerazony, wiedzialem, ze wszyscy moi koledzy z klasy ogladaja w tej chwili ten film i wszyscy sie dowiedza, ze jestem Żydem. Nastepnego dnia pod pretekstem bólu gardla nie poszedlem do szkoly.
Andrzej, Polska

W szkole nazywali mnie Murzynek, a to z powodu mojej ciemniejszej karnacji. Nigdy sie nad tym nie zastanawialem, nawet mi sie to podobalo. Kiedy bylem na studiach koledzy pytali sie mnie czy mam wloskie albo francuskie pochodzenie – nigdy nie uslyszalem od nich slowa Żyd. Dzis moja reakcja obronna stalo sie glosne, niemal ostentacyjne, mówienie o moim pochodzeniu. Kilka razy po takiej publicznej deklaracji podchodzili do mnie jacys ludzie i mówili mi, ze jestem odwazny.
Boguslaw, Polska

Mialam lat 49, gdy sie o tym upewnilam (po smierci Matki). Zaczelam od czytania Tory, nauki hebrajskiego. Zakupilam niezbedne przedmioty, ksiazki, modlitewniki, Talmud i Zohar. Zmienilam calkowicie wystrój mieszkania. Rodzice pochodzili z rodzin mieszanych. Ojciec mial Matke Żydowke ormianska, a Mama – Tate Zyda asymilowanego. Calkowita zmiana zycia, zaczynajac od zmiany pracy, poprzez rozwód (exmaz nie zaakceptowal mojego powrotu do korzeni, a mlodsza córka w razie sprzeczki konkludowala:”Hitler mial racje, was nalezalo calkowicie zlikwidowac”). W odpowiedzi na takie argumenty sad udzielil mi rozwodu na pierwszej sesji, w 15 minut…
Miriam, Polska

Od kiedy pamietam, mialem wtedy moze piec, moze szesc lat, kiedykolwiek cos narozrabialem kochajaca mnie babcia, która mnie wychowywala, wykrzykiwala na mnie „ty Żydowskie nasienie”. Nie rozumialem wtedy co to znaczy, myslalem, ze to jakies przeklenstwo … ale to bylo wlasnie wtedy, kiedy dowiedzialem sie, ze jestem Żydem
Slawek, USA

READ MORE - ENGLISH VERSION

This film offers a reflection on ‘being Jewish in Poland’ or, more specifically, on the moment of the discovery of one’s Jewish roots. It is an attempt to present the complex situation of hundreds of people, who found themselves living in Poland, where after the war many survivors chose to silence their Jewish origin and where Jewish roots where often kept secret even from other members of the family. This was due to fear of humiliation, discrimination, or persecution. Tens of Polish Jews, or Poles of Jewish origin, participate in this project and the central question, which is asked of them is: “What does it mean to be Jewish in Poland today?” Among our interviewees are those who had been aware of their Jewishness from childhood, those who discovered it in early adulthood, but also those who only found out at a very advanced age. Most of them live in Poland today, while some emigrated. This film captures their shared experience and sheds light on some of the complexities involved in being a Polish Jew.

Help Support Independent Film!
Make A Tax Deductible Donation

1155 Warburton Ave, Suite 11P Yonkers, New York 10701  T: 917 864 0715  F: 914 920 9747  E: grunberg@logtv.com